Göz Tansiyonu (Glokom) Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Glokom, gözün arka bölümündeki görme sinirinde hasara ve zaman içinde görme alanı kaybına yol açabilen bir grup göz hastalığıdır. Göz içi basıncının yüksek olması glokom için önemli bir risk faktörüdür; ancak göz tansiyonu yüksek olan herkes glokom değildir. Bazı kişilerde göz içi basıncı normal kabul edilen değerlerde olsa da glokom gelişebilir.

En yaygın iki glokom türü, açık açılı ve kapalı açılı glokomdur. Açık açılı glokom, en sık görülen tür olup, göz içi sıvısının drenaj kanallarından yavaş boşalmasıyla sinsi bir şekilde ilerler ve genellikle erken evrede belirti vermez. Kapalı açılı glokom ise daha nadir görülür ve göz sıvısının drenaj açısının aniden kapanmasıyla ortaya çıkar. Bu durum, 'akut glokom krizi' olarak bilinen şiddetli belirtilere yol açabilir ve acil müdahale gerektirir.

Açık açılı glokom erken dönemde çoğunlukla belirti vermez. Hastalık ilerledikçe çevresel görmede daralma ve görme alanında kayıp ortaya çıkabilir. Bu nedenle glokom tanısı yalnızca şikâyetlere veya göz tansiyonu ölçümüne göre değil; görme siniri muayenesi, görme alanı testi ve gerekli görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilerek konur.

Ani başlayan şiddetli göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, ışıkların çevresinde renkli halkalar, baş ağrısı, bulantı veya kusma ise açı kapanması glokomu gibi acil değerlendirme gerektirebilen bir durumla ilişkili olabilir.

Glokom (göz tansiyonu) hastalığının 2 türü diğerlerinden daha çok görülmektedir. Açık açılı olan tür yavaş ve ağrısız bir biçimde ilerlerken uzun süre hiç belirti vermeyebilir. Kapalı açılı glokom ise bir anda belirti verebilmektedir. Bu yüzden göz tansiyonu belirtileri bir anda ortaya çıkabileceği gibi yavaş yavaş da ortaya çıkabilmektedir.

Göz tansiyonu gözün her iki tarafını da etkiler. 40 yaş üzerindeki kişilerde görülme ihtimali daha yüksek olmakla birlikte 60 yaş üzeri kişilerin yaşadığı görme problemlerinin en yaygın nedenidir.

Göz Tansiyonu ile Glokom Aynı Şey mi?

Hayır. Göz tansiyonu ile glokom aynı şey değildir.

Göz tansiyonu, göz küresinin içindeki basınç değerini ifade eder. Glokom ise görme sinirinde hasar meydana getirebilen bir hastalık grubudur.

Göz içi basıncının yüksek olması glokom gelişme riskini artırabilir. Ancak yüksek göz tansiyonu bulunan her kişide görme siniri hasarı oluşmaz.

Buna karşılık bazı kişilerde göz içi basıncı normal kabul edilen değerlerde olmasına rağmen görme sinirinde glokoma özgü hasar gelişebilir. Bu durum normal basınçlı glokom olarak adlandırılır.

Bu nedenle glokom tanısı yalnızca göz tansiyonu ölçümüne bakılarak konulmaz.

Göz Tansiyonu Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen açık açılı glokom erken dönemde genellikle belirti vermez. Görme sinirindeki hasar yavaş ilerlediği için kişi uzun süre herhangi bir değişiklik fark etmeyebilir.

Hastalık ilerlediğinde:

• Çevresel görmede daralma

• Görme alanında boş veya karanlık bölgeler

• Yan taraftaki nesneleri fark etmekte zorlanma

• İleri evrelerde tünel şeklinde görme

• Görme düzeyinde azalma

görülebilir.

Bu nedenle kişinin “göz tansiyonum varsa mutlaka hissederim” düşüncesi doğru değildir.

Göz Tansiyonu Kaç Olmalı

Göz içi basıncı için sıklıkla 10–21 mmHg aralığı referans olarak kullanılır. Ancak tek bir göz tansiyonu değeri herkes için aynı anlamı taşımaz.

Bazı kişilerde 21 mmHg'nin üzerinde ölçüm yapılmasına rağmen görme siniri hasarı bulunmayabilir. Bazı kişilerde ise 21 mmHg'nin altında değerlerle glokom gelişebilir.

Bu nedenle göz tansiyonu değerlendirilirken yalnızca sayı değil;

• Görme sinirinin yapısı

• Görme alanı

• Kornea kalınlığı

• Kişinin yaşı

• Ailede glokom öyküsü

• Önceki göz tansiyonu ölçümleri

birlikte değerlendirilir.

21 mmHg Üzerindeki Göz Tansiyonu Glokom mudur?

Hayır. 21 mmHg'nin üzerinde göz tansiyonu ölçülmesi tek başına glokom tanısı anlamına gelmez.

Göz içi basıncı yüksek olmasına rağmen görme sinirinde veya görme alanında glokoma özgü hasar bulunmayan kişilerde oküler hipertansiyon söz konusu olabilir.

Takip veya tedavi gerekip gerekmediği kişinin diğer risk faktörleriyle birlikte değerlendirilir.

Göz Tansiyonu Neden Yükselir?

Göz tansiyonu, göz içinde üretilen sıvının üretimi ile dışarı atılması arasındaki dengenin bozulması sonucunda yükselebilir.

Gözün ön bölümünde üretilen aköz hümör adı verilen sıvı normalde özel drenaj kanalları aracılığıyla gözden dışarı çıkar. Sıvının dışarı akışı yavaşlarsa veya drenaj yolu kapanırsa göz içindeki basınç yükselebilir.

Göz tansiyonunun yükselmesi veya sekonder glokom gelişmesiyle ilişkili olabilecek durumlar arasında:

• Genetik yatkınlık

• İleri yaş

• Göz içi sıvısının drenajındaki problemler

• Steroid içeren bazı ilaçların uzun süre kullanılması

• Göz travmaları

• Göz içi iltihapları

• Daha önce geçirilmiş bazı göz ameliyatları

• Pigment veya psödoeksfoliasyon birikimi

• Bazı göz ve sistemik hastalıklar

yer alabilir.

Göz tansiyonunun neden yükseldiği göz muayenesiyle değerlendirilmelidir.

Göz Tansiyonu Baş Ağrısı Yapar mı?

Açık açılı glokom erken dönemde çoğunlukla baş ağrısına neden olmaz. Bu tür glokom uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir.

Ancak göz içi basıncının aniden yükseldiği akut açı kapanması glokomunda şiddetli göz ağrısı ve baş ağrısı görülebilir.

Baş ağrısına;

• Ani bulanık görme

• Gözde kızarıklık

• Şiddetli göz ağrısı

• Işıkların çevresinde renkli halkalar

• Bulantı

• Kusma

eşlik ediyorsa acil göz değerlendirmesi gerekir.

Baş ağrısının birçok farklı nedeni bulunduğu için tek başına baş ağrısı glokom belirtisi olarak değerlendirilmemelidir.

Göz Tansiyonu Nasıl Anlaşılır?

Göz tansiyonunun yüksek olup olmadığını yalnızca kişinin hissetmesi mümkün olmayabilir. Özellikle açık açılı glokom uzun süre herhangi bir belirti vermeyebilir.

Göz tansiyonu tonometri adı verilen yöntemlerle ölçülür.

Ölçümde hava üflemeli cihazlardan veya korneaya kontrollü biçimde temas eden tonometrelerden yararlanılabilir.

Ancak glokom değerlendirmesi yalnızca göz tansiyonu ölçümünden oluşmaz.

Göz Tansiyonu Nasıl Ölçülür?

Göz içi basıncı tonometri ile ölçülür. Kullanılan yönteme göre cihaz göz yüzeyine hava uygulayabilir veya korneaya kontrollü şekilde temas edebilir.

Göz tansiyonu gün içerisinde değişebildiği için bazı kişilerde farklı saatlerde tekrar ölçüm gerekebilir.

Ayrıca kornea kalınlığı ölçülen göz tansiyonu değerinin yorumlanmasını etkileyebilir. Bu nedenle gerekli durumlarda pakimetri ile kornea kalınlığı da ölçülür.

Tek bir göz tansiyonu ölçümü glokom tanısı koymak için yeterli değildir.

Glokom Tanısı Nasıl Konur?

Glokom tanısı; göz tansiyonu, görme siniri ve görme alanının birlikte değerlendirilmesiyle konur.

Glokom şüphesinde yapılabilecek değerlendirmeler arasında:

• Göz içi basıncı ölçümü

• Görme keskinliği değerlendirmesi

• Biyomikroskopik göz muayenesi

• Görme siniri muayenesi

• Görme alanı testi

• OCT ile görme siniri ve retina sinir lifi analizi

• Kornea kalınlığı ölçümü

• Gonioskopi ile drenaj açısının değerlendirilmesi

bulunabilir.

Glokom zaman içerisinde ilerleyebildiği için önceki muayenelerle yeni sonuçların karşılaştırılması da önemlidir.

Göz kontrollerinin kapsamı hakkında ayrıntılı bilgi için Göz Muayenesi sayfasını inceleyebilirsiniz.

Glokom Türleri Nelerdir?

Açık Açılı Glokom

Açık açılı glokom, sık görülen glokom türlerinden biridir. Göz içi sıvısı drenaj sisteminden yeterince hızlı boşalamaz.

Genellikle yavaş ilerler ve erken dönemde belirgin bir şikâyete neden olmayabilir.

Açı Kapanması Glokomu

Açı kapanması glokomunda iris, göz içi sıvısının dışarı çıktığı drenaj açısını daraltabilir veya kapatabilir.

Basıncın aniden yükselmesi halinde şiddetli göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, ışıkların çevresinde renkli halkalar, baş ağrısı, bulantı ve kusma görülebilir.

Ani açı kapanması acil değerlendirme gerektirir.

Normal Basınçlı Glokom

Normal basınçlı glokomda göz içi basıncı genel olarak normal kabul edilen değerlerde olmasına rağmen görme sinirinde glokoma özgü hasar oluşabilir.

Bu durum, glokom tanısında yalnızca göz tansiyonu değerine bakmanın neden yeterli olmadığını gösterir.

Sekonder Glokom

Bazı göz hastalıkları, göz travmaları, göz içi iltihapları, steroid kullanımı veya başka sağlık sorunları sonucunda sekonder glokom gelişebilir.

Tedavi planında göz içi basıncının kontrolünün yanı sıra altta yatan neden de değerlendirilir.

Glokom Risk Faktörleri Nelerdir?

Herkeste glokom gelişebilir; ancak bazı kişilerde risk daha yüksek olabilir.

Risk faktörleri arasında:

• Yüksek göz içi basıncı

• Ailede glokom öyküsü

• İleri yaş

• İnce kornea yapısı

• Yüksek miyopi

• Görme sinirinde şüpheli değişiklikler

• Uzun süreli steroid kullanımı

• Geçirilmiş göz travmaları

• Bazı göz ameliyatları

• Göz içi iltihapları

bulunabilir.

Bir veya daha fazla risk faktörüne sahip olmak kişinin mutlaka glokom geliştireceği anlamına gelmez.

Göz Tansiyonu Neden Olur?

Göz tansiyonu, göz içindeki sıvının üretimi ile gözden dışarı akışı arasındaki dengenin bozulması sonucunda yükselebilir. Gözün ön bölümünde üretilen aköz hümör adlı sıvı, normalde özel drenaj kanallarından dışarı çıkar.

Sıvının dışarı akışı yavaşladığında veya drenaj açısı kapandığında sıvı göz içinde birikerek basıncın yükselmesine neden olabilir. Açık açılı glokomda sıvı drenaj sisteminden yeterince hızlı geçemez. Açı kapanması glokomunda ise iris, sıvının dışarı çıktığı açıyı kısmen veya tamamen kapatabilir.

Göz tansiyonunun yükselmesi veya ikincil glokom gelişmesi şu durumlarla ilişkili olabilir:

• Genetik yatkınlık
• İleri yaş
• Steroid içeren damla, krem, inhaler veya ilaçların uzun süre kullanılması
• Göz travması
• Göz içi iltihabı
• Daha önce geçirilmiş bazı göz ameliyatları
• İleri kataraktın oluşturduğu anatomik değişiklikler
• Pigment veya psödoeksfoliasyon birikimi
• Gözün damar yapısını etkileyen bazı hastalıklar

Göz tansiyonunun neden yükseldiği ayrıntılı göz muayenesiyle değerlendirilmelidir. Kullanılan ilaçlar doktora eksiksiz bildirilmelidir.

Glokom Nasıl Tedavi Edilir?

Glokom tedavisinin temel amacı göz içi basıncını düşürerek görme sinirinde yeni hasar oluşmasını ve mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmaktır. Oluşmuş görme siniri hasarı çoğunlukla geri döndürülemez; bu nedenle erken tanı ve düzenli tedavi önemlidir.

Tedavi planı glokomun türüne, hastalığın seviyesine, hedef göz tansiyonu değerine, diğer göz hastalıklarına ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir.

Tedavide göz damlaları, lazer uygulamaları ve cerrahi yöntemlerden yararlanılabilir.

Göz Tansiyonu Damlaları

Reçeteli göz damlaları göz içi sıvısının üretimini azaltarak veya sıvının gözden dışarı akışını artırarak göz tansiyonunun düşürülmesine yardımcı olabilir.

Damlalar doktorun belirttiği dozda ve saatte kullanılmalıdır. Şikâyet olmaması veya göz tansiyonunun düşmesi tedavinin doktor onayı olmadan bırakılabileceği anlamına gelmez.

Damla kullanırken:

• Eller yıkanmalıdır.
• Şişenin ucu göze veya kirpiklere temas ettirilmemelidir.
• Birden fazla damla kullanılıyorsa önerilen süre kadar beklenmelidir.
• Yaşanan yan etkiler doktora bildirilmelidir.
• İlaç doktor önerisi olmadan bırakılmamalıdır.

Glokom ilaçları göz tansiyonunu kontrol etmeye yardımcı olur; ancak hastalığın düzenli takip edilmesi gerekir.

Selektif Lazer Trabeküloplasti (SLT)

SLT, açık açılı glokom veya oküler hipertansiyonu bulunan uygun hastalarda göz içi sıvısının drenajını artırmayı amaçlayan bir lazer uygulamasıdır.

Lazer, gözün trabeküler ağ adı verilen drenaj bölgesine uygulanır. İşlem göz içi basıncının düşmesine yardımcı olabilir. Etkinin düzeyi ve süresi kişiden kişiye değişir; bazı hastalarda göz damlalarının kullanımına devam edilmesi gerekebilir.

SLT’nin uygun olup olmadığı glokomun türü, gözün drenaj açısı, kullanılan ilaçlar ve hedef basınç değeri değerlendirilerek belirlenir.

Glokom Cerrahisi

Göz damlaları veya lazer uygulamalarıyla hedeflenen göz tansiyonuna ulaşılamadığında cerrahi yöntemler değerlendirilebilir.

Cerrahi tedaviler göz içi sıvısının dışarı akması için yeni bir yol oluşturmayı veya mevcut drenajı artırmayı amaçlar. Trabekülektomi, tüp implantları ve bazı mikroinvaziv glokom cerrahileri uygun hastalarda uygulanabilir.

Cerrahi yöntem hastalığın düzeyine, gözün anatomisine, daha önce uygulanan tedavilere ve eşlik eden göz hastalıklarına göre belirlenir. Her cerrahi işlemde olduğu gibi sonuçlar ve olası riskler kişiden kişiye değişebilir.

Beslenme ve Takviyelerin Rolü

Tıbbi tedavi glokom yönetiminin temeli olsa da, beslenme ve bazı takviyeler göz sağlığını destekleyebilir. Antioksidanlar açısından zengin bir diyet, görme sinirini korumaya yardımcı olabilir. Dikkate alınması gereken bazı besinler ve takviyeler şunlardır:

• A, C ve E Vitaminleri: Havuç, portakal, yeşil yapraklı sebzeler ve kuruyemişler gibi gıdalarda bulunan bu vitaminler güçlü antioksidanlardır.
• Omega-3 Yağ Asitleri: Somon gibi yağlı balıklarda bulunur ve göz içi basıncını düzenlemeye yardımcı olabilir.
• Ginkgo Biloba: Göze giden kan akışını artırmaya yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
• Koenzim Q10: Hücresel düzeyde enerji üretimine destek olan bir antioksidandır.

Herhangi bir takviye kullanmadan önce mutlaka göz doktorunuza danışmanız önemlidir.

Göz Tansiyonu Olanlar Nelere Dikkat Etmeli?

Kaçınılması Gereken Aktiviteler

Bazı aktiviteler göz içi basıncını geçici olarak artırabilir. Glokom hastalarının bu tür aktivitelerden kaçınması veya dikkatli olması önerilir:

• Ağır Kaldırma: Nefes tutarak ağır ağırlık kaldırmak basıncı önemli ölçüde artırabilir.
• Baş Aşağı Pozisyonlar: Yoga'daki amuda kalkma (headstand) gibi başın kalpten daha aşağıda olduğu pozisyonlardan kaçınılmalıdır.
• Üflemeli Çalgılar: Trompet veya saksafon gibi yüksek dirençli nefesli çalgıları çalmak göz basıncını yükseltebilir.

Herhangi bir egzersiz programına başlamadan önce göz doktorunuzla konuşmanız en güvenlisidir.

Ne Zaman Acil Göz Muayenesi Gerekir?

Aşağıdaki belirtiler aniden ortaya çıkarsa gecikmeden göz doktoruna veya acil sağlık birimine başvurulmalıdır:

• Şiddetli göz ağrısı
• Belirgin göz kızarıklığı
• Ani bulanık görme veya görme azalması
• Işıkların çevresinde renkli halkalar
• Göz ağrısına eşlik eden şiddetli baş ağrısı
• Bulantı veya kusma
• Gözde ani basınç veya sertlik hissi

Bu belirtiler ani açı kapanması glokomu gibi kısa sürede görmeyi etkileyebilen bir durumla ilişkili olabilir.

Göz Tansiyonu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Evde Göz Tansiyonu Nasıl Düşürülür?

Göz tansiyonunu evde güvenilir biçimde ve kalıcı olarak düşüren bir uygulama bulunmaz. Glokom veya oküler hipertansiyon tedavisi doktorun belirlediği göz damlaları, lazer uygulamaları veya gerekli durumlarda cerrahiyle planlanır.

Reçete edilen damlalar doktor önerisi olmadan bırakılmamalı veya dozları değiştirilmemelidir. Bitkisel ürünler, yiyecekler veya evde uygulanan yöntemler tıbbi tedavinin yerine geçmez.

Ölçüm yüksek çıktıysa, özellikle göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, baş ağrısı veya bulantı bulunuyorsa göz doktoruna başvurulmalıdır.

Göz Tansiyonuna Buz İyi Gelir mi?

Hayır. Göze veya göz çevresine buz uygulamak göz içi basıncını düşüren bir glokom tedavisi değildir. Buz, doktor tarafından planlanan damla, lazer veya cerrahi tedavinin yerine kullanılmamalıdır.

Ani ağrı veya kızarıklık bulunuyorsa belirtileri evde bastırmaya çalışmak yerine göz muayenesi yapılmalıdır.

Göz Tansiyonu Baş Ağrısı Yapar mı?

Açık açılı glokom erken dönemde genellikle baş ağrısına neden olmaz ve uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir.

Ancak göz içi basıncının aniden yükseldiği açı kapanması glokomunda şiddetli göz ve baş ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, ışıkların çevresinde halkalar, bulantı ve kusma görülebilir. Bu belirtiler acil değerlendirme gerektirir.

Glokom Körlüğe Neden Olur mu?

Tedavi edilmeyen glokom kalıcı görme alanı kaybına ve ileri evrede körlüğe neden olabilir. Bununla birlikte erken tanı, uygun tedavi ve düzenli takip görme siniri hasarının ilerlemesini yavaşlatabilir ve görmenin korunmasına yardımcı olabilir.

Glokoma bağlı oluşmuş görme siniri hasarı çoğunlukla geri döndürülemediği için kontrollerin ve reçete edilen tedavinin aksatılmaması önemlidir.

Göz Tansiyonu Tek Gözde Olur mu?

Evet. Glokom tek gözde veya iki gözde gelişebilir. İki göz etkilense bile hastalığın düzeyi ve ilerleme hızı her gözde aynı olmayabilir.

Bu nedenle muayene ve tedavi planı her göz için ayrı değerlendirilir.

Glokom Önlenebilir mi?

Glokomu kesin olarak önleyen bir yöntem bulunmaz. Ancak düzenli ve kapsamlı göz muayeneleri hastalığın görme kaybı belirginleşmeden önce tespit edilmesine yardımcı olabilir.

Özellikle ailesinde glokom bulunan, göz tansiyonu yüksek ölçülen, steroid kullanan veya diğer risk faktörlerine sahip kişilerin kontrol sıklığı göz doktoru tarafından belirlenmelidir.

Göz Tansiyonu Olanlar Nelere Dikkat Etmeli?

Glokom veya oküler hipertansiyon tanısı bulunan kişiler:

• Reçete edilen damlaları düzenli kullanmalı,
• İlaçlarını doktor önerisi olmadan bırakmamalı,
• Kontrol muayenelerini aksatmamalı,
• Kullandıkları diğer ilaçları göz doktoruna bildirmeli,
• Steroid içeren ilaçları doktor kontrolü dışında uzun süre kullanmamalı,
• Ani görme değişikliği veya şiddetli ağrıda gecikmeden değerlendirilmelidir.

Dengeli beslenme, düzenli hareket, sigaradan uzak durma ve genel sağlık sorunlarının kontrolü göz sağlığını destekleyebilir; ancak bu uygulamalar glokom tedavisinin yerine geçmez.

Göz Tansiyonu ile Normal Tansiyon Aynı mı?

Hayır. Göz tansiyonu, göz küresinin içindeki basıncı; normal tansiyon olarak bilinen kan basıncı ise kanın damar duvarına uyguladığı basıncı ifade eder.

İki değer aynı ölçüm değildir ve biri doğrudan diğerinin yerine kullanılamaz. Bununla birlikte dolaşım sistemiyle ilgili bazı durumlar görme sinirinin kanlanmasını etkileyebileceği için genel sağlık durumu glokom değerlendirmesinde dikkate alınabilir.

Bu içerik göz hastalıkları alanında çalışan bir hekim tarafından tıbbi doğruluk açısından değerlendirilmiştir.

Medikal değerlendiren:
Op. Dr. Özer Kavalcıoğlu
Göz Hastalıkları Uzmanı

Son tıbbi güncelleme:
4 Ağustos 2026

Kaynaklar

• National Eye Institute — Glaucoma
• National Eye Institute — Glaucoma and Eye Pressure
• National Eye Institute — Glaucoma Medicines
• National Eye Institute — Laser Treatment for Glaucoma
• NICE — Glaucoma: Diagnosis and Management
• American Academy of Ophthalmology EyeWiki — IOP and Tonometry