Romatizmal Hastalıklar Gözleri Etkileyebilir mi?

Evet, bazı romatizmal hastalıklar gözleri etkileyebilir. Bağışıklık sistemiyle ilişkili iltihaplanma; gözyaşı bezlerinde, gözün yüzeyinde veya iç dokularında sorunlara yol açabilir. Göz kuruluğu, üveit ve sklerit bu sorunlar arasındadır. Ancak her romatizma hastasında göz tutulumu gelişmez; ortaya çıkan göz şikâyetlerinin nedeni muayeneyle belirlenir.

“Romatizma göze vurur mu?” sorusunun yanıtı, romatizmanın türüne göre değişir. Halk arasında kullanılan “göz romatizması” ifadesi, tek bir hastalığın tıbbi adı değildir. Romatizmal hastalıklarla ilişkili farklı göz sorunlarını anlatmak için kullanılır. Bu nedenle tanıda yalnızca romatizma öyküsüne değil, gözün hangi bölümünün etkilendiğine de bakılır.

Yeni başlayan görme azalması, şiddetli göz ağrısı veya kızarıklığa eşlik eden ışık hassasiyeti varsa aynı gün göz hastalıkları değerlendirmesi gerekir. Ani görme kaybında acil servise başvurulmalıdır. Bu belirtileri yalnızca yorgunluğa ya da mevcut romatizmaya bağlayarak beklemek doğru değildir.

Romatizmal Hastalıklar Gözü Nasıl Etkiler?

Romatizma ve göz arasındaki ilişki, bazı hastalıklarda bağışıklık sisteminin sağlıklı dokulara yönelen yanıtından kaynaklanır. “Romatizmanın göze vurması”, eklemdeki iltihabın fiziksel olarak göze taşınması anlamına gelmez. Aynı hastalık sürecinin göz dokularını da etkilemesini ifade eder.

Etkilenen yapıya göre farklı tablolar oluşabilir:

• Gözyaşı bezleri ve göz yüzeyi: Gözyaşı üretiminin azalması veya gözyaşı tabakasının işlevinin bozulması, kuruluk ve yüzey tahrişine neden olabilir.

• Uvea ve göz içi dokular: Üveit, göz içindeki iltihaplanmadır. Ön, orta veya arka bölümleri etkileyebilir; bir gözde ya da iki gözde görülebilir.

• Sklera: Gözün beyaz dış tabakasındaki iltihaplanmaya sklerit denir. Derin ağrı ve hassasiyetle seyredebilir.

Bu ayrım önemlidir: Göz yüzeyini nemlendiren bir damla, göz içi iltihabının tedavisinin yerini tutmaz. Üveitte tedavi, tutulumun yerine ve nedenine göre planlanır.

“Göz romatizması nasıl olur?” sorusunun tek bir mekanizmayla açıklanamamasının nedeni budur. Örneğin Sjögren hastalığında gözyaşı bezleri etkilenirken, başka bir hastalıkta göz içi iltihabı ön planda olabilir. Sjögren; tek başına görülebildiği gibi romatoid artrit veya lupusla birlikte de bulunabilir.

Hangi Romatizmal Hastalıklar Gözü Etkiler?

Göz tutulumu bütün romatizmal hastalıklarda aynı biçimde görülmez. Hastalığın adı kadar kişinin önceki göz sorunları ve muayene bulguları da önemlidir. Başlıca ilişkiler şu şekilde özetlenebilir:

Bu ilişkiler göz tutulumunun mutlaka gelişeceği anlamına gelmez. Aynı romatizmal hastalığı olan kişilerde göz bulguları farklı olabilir.

Behçet hastalığında göz tutulumu aniden başlayabilir. Tekrarlayan ağız yaraları, genital yaralar veya cilt belirtileriyle birlikte göz şikâyetleri varsa bunlar hekime anlatılmalıdır. Ancak yalnızca ağız aftı ve göz kızarıklığı bulunması, Behçet tanısı koymak için yeterli değildir.

Çocukluk çağı romatizmasında ise ağrı olmaması yanıltıcı olabilir. Jüvenil idiyopatik artritin bazı alt türlerinde kronik üveit hafif belirtilerle veya tamamen şikâyetsiz seyreder. Çocuğun “iyi görüyorum” demesi, planlanan göz taramasını gereksiz kılmaz.

Romatizmal Göz Tutulumunun Belirtileri Nelerdir?

Göz romatizması belirtileri, etkilenen dokuya göre değişir. Yanma ve batma gibi yüzey yakınmalarıyla derin ağrı veya görme azalması aynı şekilde değerlendirilmez. Bununla birlikte belirtiler birbirine benzeyebildiğinden, kişi yalnızca şikâyetlerine bakarak tanı koyamaz.

Karşılaşılabilecek belirtiler şunlardır:

• Gözlerde kuruluk, yanma veya kum varmış hissi.

• Tek gözde ya da iki gözde kızarıklık.

• Göz ağrısı ve ışığa bakarken rahatsızlık.

• Bulanık görme veya görme düzeyinde azalma.

• Görüş alanında yeni başlayan uçuşan noktalar.

Kurulukta batma ve yanma belirgin olabilir. Üveitte ise ağrı, kızarıklık, ışık hassasiyeti ve görme değişiklikleri görülebilir. Bu bulguların tamamının birlikte bulunması gerekmez.

Belirtileri anlatırken ne zaman başladığını, tek gözde mi iki gözde mi olduğunu ve daha önce benzer bir atak yaşanıp yaşanmadığını belirtmek yararlıdır. Örneğin “gözüm rahatsız” demek yerine “bu sabah sağ gözümde ağrı başladı ve ışığa bakınca artıyor” şeklindeki bir açıklama değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Romatizmanın göze etkisi araştırılırken alerji, enfeksiyon ve diğer göz hastalıkları da düşünülmelidir. Romatizmal hastalık tanısı bulunması, her kızarıklığın bu hastalıktan kaynaklandığını göstermez. Üveitin de enfeksiyon dahil farklı nedenleri olabilir.

Romatizmal Göz Tutulumu Nasıl Teşhis ve Tedavi Edilir?

Tanı, göz muayenesi ve hastalık öyküsünün birlikte değerlendirilmesiyle konur; tedavi ise saptanan göz sorununa göre seçilir. Göz hastalıkları uzmanı, gerektiğinde romatoloji uzmanıyla birlikte değerlendirme yapar.

Muayenede görme düzeyi ve göz içi basıncı ölçülebilir. Biyomikroskopla gözün ön bölümü, göz bebeği genişletilerek arka bölümü incelenebilir. Bulgulara göre OCT ile retina görüntülemesi, göz anjiyografisi veya kan tetkikleri istenebilir. Her kişiye bütün testlerin yapılması gerekmez.

Kuruluk şüphesinde gözyaşı miktarı ve göz yüzeyinin durumu değerlendirilir. Sjögren araştırılırken ağız kuruluğu, diğer sistemik belirtiler ve uygun laboratuvar incelemeleri de dikkate alınır. Tek bir antikor testinin pozitif olması, tek başına Sjögren tanısı anlamına gelmez.

Göz romatizması nasıl geçer? Herkese uygun tek bir damla veya sabit bir tedavi süresi yoktur. Başlıca yaklaşımlar şöyledir:

• Kurulukta: Suni gözyaşı, uygun hastalarda iltihabı azaltan reçeteli damlalar veya gözyaşının göz yüzeyinde daha uzun kalmasını sağlayan uygulamalar değerlendirilebilir.

• Üveitte: Hekim kontrolünde kortikosteroidler ve bazı hastalarda bağışıklık yanıtını düzenleyen ilaçlar kullanılabilir. Uygulama şekli tutulumun yerine göre değişir.

• Skleritte: Hastalığın şiddetine göre sistemik iltihap giderici veya bağışıklık yanıtını baskılayan tedaviler gerekebilir; altta yatan hastalık da ele alınır.

Göz içi iltihabına yönelik değerlendirme hakkında daha fazla bilgi için üveit tedavisi sayfasını inceleyebilirsiniz.

Enfeksiyon kaynaklı iltihaplarda yaklaşım farklıdır. Bu nedenle önceki bir ataktan kalan kortizonlu damlayı kendi kararınızla yeniden kullanmayın. Tedavinin süresi ve azaltılma planı muayene bulgularına göre belirlenmelidir. Bazı hastalarda kısa süreli tedavi yeterliyken bazılarında uzun dönem kontrol gerekir.

Kuruluk yakınmalarında ekran molaları vermek, doğrudan klima hava akımından ve dumandan uzak durmak rahatlamaya yardımcı olabilir. Bu önlemler, reçete edilen tedavinin yerine geçmez.

Tedavi Edilmezse Ne Gibi Riskler Oluşur?

Kontrolsüz göz iltihabı bazı hastalarda kalıcı görme kaybına yol açabilir; ancak her romatizmal göz sorunu aynı riski taşımaz. Risk, tutulumun yerine, şiddetine ve ne kadar sürdüğüne bağlı olarak değişir.

Üveitte gelişebilen sorunlar arasında katarakt, glokom, makula ödemi ve retina hasarı bulunur. Makula ödemi, merkezi görmeden sorumlu bölgede şişlik oluşmasıdır; okuma ve ayrıntıları seçme güçleşebilir. Bu komplikasyonlar, şikâyetler azalsa bile neden kontrol muayenelerinin sürdürüldüğünü açıklar.

Şiddetli ve tedavisiz göz kuruluğu ise korneaya, yani gözün önündeki saydam tabakaya zarar verebilir. Kuruluğun yalnızca konfor sorunu olarak görülmemesi gerekir.

Takibin amacı yalnızca mevcut şikâyeti azaltmak değildir. Hastalığın tekrarlayıp tekrarlamadığını, görme düzeyini ve ilaçların olası yan etkilerini birlikte izlemektir. Göz kızarıklığının azalması, tedavinin kendi kendine bırakılması için yeterli bir ölçüt değildir.

Romatizmal Hastalıklar ve Göz Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Romatizmal hastalığı olan biri ne sıklıkla göz muayenesi olmalıdır?

Muayene sıklığı romatizmal hastalığın türüne, önceki göz tutulumuna, kullanılan ilaçlara ve mevcut bulgulara göre belirlenir. Bütün hastalar için geçerli tek bir kontrol aralığı yoktur. Yeni belirti gelişirse önceden verilen kontrol tarihi beklenmemelidir.

Jüvenil idiyopatik artriti olan çocuklarda, şikâyet bulunmasa bile düzenli göz muayenesi gerekir. Özellikle sessiz seyreden üveit riski nedeniyle takip programını çocuk romatoloji ve göz hastalıkları uzmanları belirlemelidir.

Göz tutulumu kalıcı görme kaybına yol açar mı?

Evet, bazı göz tutulumları kalıcı görme kaybına neden olabilir. Ancak bu sonuç kaçınılmaz değildir. Erken tanı, uygun tedavi ve düzenli takip, görmeyi tehdit eden hasarın önlenmesi açısından önemlidir. Özellikle yeni görme azalması veya belirgin ağrı varsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

Romatizmal ilaçlar gözleri etkiler mi?

Bazı ilaçların göz açısından izlenmesi gereken yan etkileri vardır. Hidroksiklorokin, nadiren retina hasarına neden olabilir. Risk; doz, kullanım süresi ve eşlik eden sağlık sorunları gibi etkenlere göre değişir. Bu nedenle ilaca başlanırken göz değerlendirmesinin ve sonraki taramaların planlanması gerekir. Görme şikâyeti olmaması, ilaç takibini gereksiz kılmaz.

Kortikosteroidler de katarakt ve glokom riskini artırabilir. Bu olasılık, gerekli tedaviden kaçınmak anlamına gelmez; yarar ve risk hekim tarafından birlikte değerlendirilir. İlaçlar göz hekimi ve tedaviyi düzenleyen hekimle görüşülmeden kesilmemeli veya dozları değiştirilmemelidir.

Romatizmal Göz Sorunlarında Veni Vidi Göz'den Destek Alın

Romatizmal hastalığınız varsa ve gözlerinizde kuruluk, tekrarlayan kızarıklık veya görme değişikliği yaşıyorsanız, göz sağlığınızın değerlendirilmesi için Veni Vidi Göz'den randevu alabilirsiniz. Muayeneye gelirken romatoloji tanınızı, kullandığınız ilaçların adlarını ve varsa önceki göz tetkiklerinizi paylaşmanız değerlendirmeye yardımcı olur.

Görüşmede şikâyetlerin başlangıcını, daha önce uygulanan tedavileri ve ilaç değişikliklerini anlatın. Kontrol sıklığını ve hangi belirtilerde yeniden başvurmanız gerektiğini hekiminizle netleştirin. Romatizmal göz sorunlarında tedavi ve takip planı, kişisel muayene bulgularına göre oluşturulur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavi için göz hastalıkları uzmanının değerlendirmesi gerekir.