Göz Tansiyonu (Glokom) Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Glokom, gözün arka bölümündeki görme sinirinde hasara ve zaman içinde görme alanı kaybına yol açabilen bir grup göz hastalığıdır. Göz içi basıncının yüksek olması glokom için önemli bir risk faktörüdür; ancak göz tansiyonu yüksek olan herkes glokom değildir. Bazı kişilerde göz içi basıncı normal kabul edilen değerlerde olsa da glokom gelişebilir.

En yaygın iki glokom türü, açık açılı ve kapalı açılı glokomdur. Açık açılı glokom, en sık görülen tür olup, göz içi sıvısının drenaj kanallarından yavaş boşalmasıyla sinsi bir şekilde ilerler ve genellikle erken evrede belirti vermez. Kapalı açılı glokom ise daha nadir görülür ve göz sıvısının drenaj açısının aniden kapanmasıyla ortaya çıkar. Bu durum, 'akut glokom krizi' olarak bilinen şiddetli belirtilere yol açabilir ve acil müdahale gerektirir.

Açık açılı glokom erken dönemde çoğunlukla belirti vermez. Hastalık ilerledikçe çevresel görmede daralma ve görme alanında kayıp ortaya çıkabilir. Bu nedenle glokom tanısı yalnızca şikâyetlere veya göz tansiyonu ölçümüne göre değil; görme siniri muayenesi, görme alanı testi ve gerekli görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilerek konur.

Ani başlayan şiddetli göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, ışıkların çevresinde renkli halkalar, baş ağrısı, bulantı veya kusma ise açı kapanması glokomu gibi acil değerlendirme gerektirebilen bir durumla ilişkili olabilir.

Glokom (göz tansiyonu) hastalığının 2 türü diğerlerinden daha çok görülmektedir. Açık açılı olan tür yavaş ve ağrısız bir biçimde ilerlerken uzun süre hiç belirti vermeyebilir. Kapalı açılı glokom ise bir anda belirti verebilmektedir. Bu yüzden göz tansiyonu belirtileri bir anda ortaya çıkabileceği gibi yavaş yavaş da ortaya çıkabilmektedir.

Göz tansiyonu gözün her iki tarafını da etkiler. 40 yaş üzerindeki kişilerde görülme ihtimali daha yüksek olmakla birlikte 60 yaş üzeri kişilerin yaşadığı görme problemlerinin en yaygın nedenidir.

Göz Tansiyonu ile Glokom Aynı Şey mi?

Hayır. Göz tansiyonu ile glokom aynı durumu ifade etmez. Göz tansiyonu, göz içindeki sıvının oluşturduğu basınç değeridir. Glokom ise görme sinirinde yapısal hasara ve görme alanı kaybına yol açabilen bir hastalık grubudur.

Göz içi basıncının yükselmesi glokom riskini artırabilir. Bununla birlikte yüksek göz tansiyonu bulunan her kişide görme siniri hasarı oluşmaz. Bu durum, görme siniri ve görme alanı normal olduğu sürece “oküler hipertansiyon” olarak değerlendirilebilir.

Buna karşılık bazı kişilerde göz tansiyonu 21 mmHg’nin altında ölçülmesine rağmen glokoma özgü görme siniri hasarı gelişebilir. Bu durum normal basınçlı glokom olarak adlandırılır. Bu nedenle glokom değerlendirmesi yalnızca basınç değerine dayandırılmaz.

Göz Tansiyonu (Glokom) Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen açık açılı glokom, erken dönemde genellikle belirti vermez. Görme kaybı yavaş ilerlediği için kişi uzun süre herhangi bir değişiklik fark etmeyebilir.

Hastalık ilerlediğinde şu değişiklikler görülebilir:

• Çevresel görmede daralma
• Görme alanında boş veya karanlık bölgeler
• Yan taraftaki nesneleri fark etmekte zorlanma
• İleri evrede tünel şeklinde görme
• Görme düzeyinde kalıcı azalma

Glokomun belirti vermeden ilerleyebilmesi nedeniyle yalnızca göz ağrısı veya bulanık görme gibi şikâyetlerin ortaya çıkmasını beklemek doğru değildir. Özellikle ailede glokom öyküsü bulunan veya yüksek risk grubunda olan kişilerin düzenli göz muayenelerini aksatmaması gerekir.

Ani Açı Kapanması Belirtileri

Açı kapanması glokomunda göz içi basıncı kısa sürede yükselebilir. Şu belirtiler aniden başlayabilir:

• Şiddetli göz ve baş ağrısı
• Gözde belirgin kızarıklık
• Ani bulanık görme
• Işıkların çevresinde renkli halkalar
• Bulantı ve kusma
• Gözde sertlik veya basınç hissi

Bu belirtiler acil göz muayenesi gerektirir.

Göz Tansiyonu Kaç Olmalı

Göz içi basıncı için genel olarak 10-21 mmHg aralığı referans alınsa da, 'normal' göz tansiyonu kişiden kişiye büyük farklılıklar gösterir. Tek bir sihirli rakam yoktur. Önemli olan, kişinin kendi görme sinirinin basınca ne kadar dayanıklı olduğudur. Bazı hastaların görme sinirleri 21 mmHg'nin üzerindeki basınçları hasar görmeden tolere edebilirken, 'normal basınçlı glokom' olarak bilinen durumda bazı hastalarda 15-16 mmHg gibi düşük değerlerde bile görme siniri hasarı gelişebilir. Bu nedenle, göz tansiyonu değeri her zaman kişinin kornea kalınlığı ve görme sinirinin durumu gibi diğer faktörlerle birlikte değerlendirilmelidir.

Ölçüm sonucunu etkileyebilecek başlıca faktörler şunlardır:

• Kornea kalınlığı ve korneanın yapısı
• Kullanılan ölçüm yöntemi
• Ölçümün yapıldığı saat
• Gözün sıkılması veya nefes tutulması
• Kullanılan ilaçlar
• Daha önce geçirilmiş göz ameliyatları
• Görme sinirinin basınca karşı duyarlılığı

Kornea kalınlığı yüksek olan kişilerde ölçüm gerçekte olduğundan daha yüksek, ince korneaya sahip kişilerde ise daha düşük çıkabilir. Bu nedenle göz tansiyonu sonucu; kornea ölçümü, görme siniri görünümü ve görme alanı bulgularıyla birlikte yorumlanmalıdır.

21 mmHg’nin Üzerindeki Göz Tansiyonu Glokom mudur?

Hayır. Göz tansiyonunun 21 mmHg’nin üzerinde ölçülmesi glokom tanısı koymak için yeterli değildir. Görme sinirinde hasar veya görme alanı kaybı yoksa oküler hipertansiyon söz konusu olabilir. Takip veya tedavi kararı kişinin diğer risk faktörlerine göre verilir.

Göz Tansiyonu Neden Olur?

Göz tansiyonu, göz içindeki sıvının üretimi ile gözden dışarı akışı arasındaki dengenin bozulması sonucunda yükselebilir. Gözün ön bölümünde üretilen aköz hümör adlı sıvı, normalde özel drenaj kanallarından dışarı çıkar.

Sıvının dışarı akışı yavaşladığında veya drenaj açısı kapandığında sıvı göz içinde birikerek basıncın yükselmesine neden olabilir. Açık açılı glokomda sıvı drenaj sisteminden yeterince hızlı geçemez. Açı kapanması glokomunda ise iris, sıvının dışarı çıktığı açıyı kısmen veya tamamen kapatabilir.

Göz tansiyonunun yükselmesi veya ikincil glokom gelişmesi şu durumlarla ilişkili olabilir:

• Genetik yatkınlık
• İleri yaş
• Steroid içeren damla, krem, inhaler veya ilaçların uzun süre kullanılması
• Göz travması
• Göz içi iltihabı
• Daha önce geçirilmiş bazı göz ameliyatları
• İleri kataraktın oluşturduğu anatomik değişiklikler
• Pigment veya psödoeksfoliasyon birikimi
• Gözün damar yapısını etkileyen bazı hastalıklar

Göz tansiyonunun neden yükseldiği ayrıntılı göz muayenesiyle değerlendirilmelidir. Kullanılan ilaçlar doktora eksiksiz bildirilmelidir.

Glokom Risk Faktörleri Nelerdir?

Glokom herkeste gelişebilir. Bununla birlikte bazı kişilerin glokom açısından daha yakından takip edilmesi gerekebilir.

Başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Göz içi basıncının yüksek olması
• Ailede glokom öyküsü bulunması
• İleri yaş
• Kornea kalınlığının ince olması
• Yüksek miyopi
• Görme sinirinde şüpheli yapısal değişiklikler
• Steroid içeren ilaçların uzun süre kullanılması
• Daha önce geçirilmiş göz travması veya göz ameliyatı
• Göz içi iltihabı
• Diyabet ve bazı dolaşım sistemi hastalıkları
• İki göz arasındaki basınç veya görme siniri yapısında belirgin fark bulunması

Risk faktörü bulunması kişinin kesin olarak glokom olacağı anlamına gelmez. Muayene sıklığı kişinin yaşı, aile öyküsü, göz tansiyonu ve görme siniri bulgularına göre belirlenir.

Glokom Türleri Nelerdir?

Açık Açılı Glokom

En sık görülen glokom türlerinden biridir. Gözün drenaj açısı açık olmasına rağmen göz içi sıvısı yeterince hızlı boşalamaz. Genellikle yavaş ilerler ve erken dönemde belirti vermez.

Açı Kapanması Glokomu

İrisin göz içi sıvısının dışarı çıktığı açıyı daraltması veya kapatması sonucunda oluşur. Basınç aniden yükselirse şiddetli göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, baş ağrısı, bulantı ve kusma meydana gelebilir.

Normal Basınçlı Glokom

Göz içi basıncı 21 mmHg’nin altında olmasına rağmen görme sinirinde glokoma özgü hasar gelişmesidir. Tanı, görme siniri ve görme alanındaki değişikliklerin değerlendirilmesiyle konur.

Sekonder Glokom

Göz travması, göz içi iltihabı, steroid kullanımı, damar hastalıkları veya başka bir göz hastalığına bağlı olarak gelişebilir. Tedavide göz tansiyonunun düşürülmesinin yanı sıra altta yatan durum da değerlendirilir.

Doğuştan ve Çocukluk Çağı Glokomu

Gözün drenaj yapılarındaki gelişimsel farklılıklar nedeniyle bebeklik veya çocukluk döneminde ortaya çıkabilir. Gözlerde büyüme, ışık hassasiyeti, sulanma ve korneada bulanıklık görülebilir. Çocuklarda göz tansiyonu değerlendirmesi yetişkinlerden farklı kriterlerle yapılır.

Göz Tansiyonu Nasıl Ölçülür?

Göz tansiyonu tonometri adı verilen ölçüm yöntemleriyle değerlendirilir. Ölçüm sırasında gözün ön yüzeyine hava üfleyen veya korneaya kontrollü biçimde temas eden cihazlar kullanılabilir.

Hava üflemeli ölçüm hızlı bir ön değerlendirme sağlar. Glokom şüphesi bulunan kişilerde Goldmann aplanasyon tonometrisi gibi temaslı ölçüm yöntemleri kullanılabilir. Ölçüm öncesinde göz yüzeyi uyuşturucu damlayla hissizleştirilebilir.

Göz tansiyonu gün içinde değişebildiği için gerekli durumlarda farklı saatlerde tekrar ölçüm yapılabilir. Tek bir yüksek veya düşük sonuç her zaman hastalık anlamına gelmez.

Kornea kalınlığının göz tansiyonu ölçümü üzerindeki etkisini değerlendirmek için pakimetri uygulanabilir. Göz tansiyonu ölçümü, glokom değerlendirmesinin yalnızca bir bölümüdür.

Glokom Tanısı Nasıl Konur?

Glokom tanısı yalnızca göz tansiyonu ölçümüne göre konmaz. Görme sinirinin yapısı, görme alanı ve gözün drenaj açısı birlikte değerlendirilir.

Glokom değerlendirmesinde şu muayene ve testlerden yararlanılabilir:

• Görme keskinliği ölçümü
• Göz içi basınç ölçümü
• Biyomikroskopik göz muayenesi
• Göz bebeği büyütülerek görme siniri muayenesi
• Görme alanı testi
• OCT ile retina sinir lifi tabakası ve görme siniri analizi
• Kornea kalınlığı ölçümü
• Gonioskopiyle gözün drenaj açısının değerlendirilmesi
• Görme siniri fotoğraflaması

Glokom zaman içinde ilerleyebilen bir hastalık olduğu için tek muayene her zaman yeterli olmayabilir. Görme siniri, OCT ve görme alanı sonuçlarının önceki ölçümlerle karşılaştırılması hastalığın ilerleyip ilerlemediğinin belirlenmesine yardımcı olur.

Glokom Nasıl Tedavi Edilir?

Glokom tedavisinin temel amacı göz içi basıncını düşürerek görme sinirinde yeni hasar oluşmasını ve mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmaktır. Oluşmuş görme siniri hasarı çoğunlukla geri döndürülemez; bu nedenle erken tanı ve düzenli tedavi önemlidir.

Tedavi planı glokomun türüne, hastalığın seviyesine, hedef göz tansiyonu değerine, diğer göz hastalıklarına ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir.

Tedavide göz damlaları, lazer uygulamaları ve cerrahi yöntemlerden yararlanılabilir.

Göz Tansiyonu Damlaları

Reçeteli göz damlaları göz içi sıvısının üretimini azaltarak veya sıvının gözden dışarı akışını artırarak göz tansiyonunun düşürülmesine yardımcı olabilir.

Damlalar doktorun belirttiği dozda ve saatte kullanılmalıdır. Şikâyet olmaması veya göz tansiyonunun düşmesi tedavinin doktor onayı olmadan bırakılabileceği anlamına gelmez.

Damla kullanırken:

• Eller yıkanmalıdır.
• Şişenin ucu göze veya kirpiklere temas ettirilmemelidir.
• Birden fazla damla kullanılıyorsa önerilen süre kadar beklenmelidir.
• Yaşanan yan etkiler doktora bildirilmelidir.
• İlaç doktor önerisi olmadan bırakılmamalıdır.

Glokom ilaçları göz tansiyonunu kontrol etmeye yardımcı olur; ancak hastalığın düzenli takip edilmesi gerekir.

Selektif Lazer Trabeküloplasti (SLT)

SLT, açık açılı glokom veya oküler hipertansiyonu bulunan uygun hastalarda göz içi sıvısının drenajını artırmayı amaçlayan bir lazer uygulamasıdır.

Lazer, gözün trabeküler ağ adı verilen drenaj bölgesine uygulanır. İşlem göz içi basıncının düşmesine yardımcı olabilir. Etkinin düzeyi ve süresi kişiden kişiye değişir; bazı hastalarda göz damlalarının kullanımına devam edilmesi gerekebilir.

SLT’nin uygun olup olmadığı glokomun türü, gözün drenaj açısı, kullanılan ilaçlar ve hedef basınç değeri değerlendirilerek belirlenir.

Glokom Cerrahisi

Göz damlaları veya lazer uygulamalarıyla hedeflenen göz tansiyonuna ulaşılamadığında cerrahi yöntemler değerlendirilebilir.

Cerrahi tedaviler göz içi sıvısının dışarı akması için yeni bir yol oluşturmayı veya mevcut drenajı artırmayı amaçlar. Trabekülektomi, tüp implantları ve bazı mikroinvaziv glokom cerrahileri uygun hastalarda uygulanabilir.

Cerrahi yöntem hastalığın düzeyine, gözün anatomisine, daha önce uygulanan tedavilere ve eşlik eden göz hastalıklarına göre belirlenir. Her cerrahi işlemde olduğu gibi sonuçlar ve olası riskler kişiden kişiye değişebilir.

Beslenme ve Takviyelerin Rolü

Tıbbi tedavi glokom yönetiminin temeli olsa da, beslenme ve bazı takviyeler göz sağlığını destekleyebilir. Antioksidanlar açısından zengin bir diyet, görme sinirini korumaya yardımcı olabilir. Dikkate alınması gereken bazı besinler ve takviyeler şunlardır:

• A, C ve E Vitaminleri: Havuç, portakal, yeşil yapraklı sebzeler ve kuruyemişler gibi gıdalarda bulunan bu vitaminler güçlü antioksidanlardır.
• Omega-3 Yağ Asitleri: Somon gibi yağlı balıklarda bulunur ve göz içi basıncını düzenlemeye yardımcı olabilir.
• Ginkgo Biloba: Göze giden kan akışını artırmaya yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
• Koenzim Q10: Hücresel düzeyde enerji üretimine destek olan bir antioksidandır.

Herhangi bir takviye kullanmadan önce mutlaka göz doktorunuza danışmanız önemlidir.

Göz Tansiyonu Olanlar Nelere Dikkat Etmeli?

Kaçınılması Gereken Aktiviteler

Bazı aktiviteler göz içi basıncını geçici olarak artırabilir. Glokom hastalarının bu tür aktivitelerden kaçınması veya dikkatli olması önerilir:

• Ağır Kaldırma: Nefes tutarak ağır ağırlık kaldırmak basıncı önemli ölçüde artırabilir.
• Baş Aşağı Pozisyonlar: Yoga'daki amuda kalkma (headstand) gibi başın kalpten daha aşağıda olduğu pozisyonlardan kaçınılmalıdır.
• Üflemeli Çalgılar: Trompet veya saksafon gibi yüksek dirençli nefesli çalgıları çalmak göz basıncını yükseltebilir.

Herhangi bir egzersiz programına başlamadan önce göz doktorunuzla konuşmanız en güvenlisidir.

Ne Zaman Acil Göz Muayenesi Gerekir?

Aşağıdaki belirtiler aniden ortaya çıkarsa gecikmeden göz doktoruna veya acil sağlık birimine başvurulmalıdır:

• Şiddetli göz ağrısı
• Belirgin göz kızarıklığı
• Ani bulanık görme veya görme azalması
• Işıkların çevresinde renkli halkalar
• Göz ağrısına eşlik eden şiddetli baş ağrısı
• Bulantı veya kusma
• Gözde ani basınç veya sertlik hissi

Bu belirtiler ani açı kapanması glokomu gibi kısa sürede görmeyi etkileyebilen bir durumla ilişkili olabilir.

Göz Tansiyonu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Evde Göz Tansiyonu Nasıl Düşürülür?

Göz tansiyonunu evde güvenilir biçimde ve kalıcı olarak düşüren bir uygulama bulunmaz. Glokom veya oküler hipertansiyon tedavisi doktorun belirlediği göz damlaları, lazer uygulamaları veya gerekli durumlarda cerrahiyle planlanır.

Reçete edilen damlalar doktor önerisi olmadan bırakılmamalı veya dozları değiştirilmemelidir. Bitkisel ürünler, yiyecekler veya evde uygulanan yöntemler tıbbi tedavinin yerine geçmez.

Ölçüm yüksek çıktıysa, özellikle göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, baş ağrısı veya bulantı bulunuyorsa göz doktoruna başvurulmalıdır.

Göz Tansiyonuna Buz İyi Gelir mi?

Hayır. Göze veya göz çevresine buz uygulamak göz içi basıncını düşüren bir glokom tedavisi değildir. Buz, doktor tarafından planlanan damla, lazer veya cerrahi tedavinin yerine kullanılmamalıdır.

Ani ağrı veya kızarıklık bulunuyorsa belirtileri evde bastırmaya çalışmak yerine göz muayenesi yapılmalıdır.

Göz Tansiyonu Baş Ağrısı Yapar mı?

Açık açılı glokom erken dönemde genellikle baş ağrısına neden olmaz ve uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir.

Ancak göz içi basıncının aniden yükseldiği açı kapanması glokomunda şiddetli göz ve baş ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, ışıkların çevresinde halkalar, bulantı ve kusma görülebilir. Bu belirtiler acil değerlendirme gerektirir.

Glokom Körlüğe Neden Olur mu?

Tedavi edilmeyen glokom kalıcı görme alanı kaybına ve ileri evrede körlüğe neden olabilir. Bununla birlikte erken tanı, uygun tedavi ve düzenli takip görme siniri hasarının ilerlemesini yavaşlatabilir ve görmenin korunmasına yardımcı olabilir.

Glokoma bağlı oluşmuş görme siniri hasarı çoğunlukla geri döndürülemediği için kontrollerin ve reçete edilen tedavinin aksatılmaması önemlidir.

Göz Tansiyonu Tek Gözde Olur mu?

Evet. Glokom tek gözde veya iki gözde gelişebilir. İki göz etkilense bile hastalığın düzeyi ve ilerleme hızı her gözde aynı olmayabilir.

Bu nedenle muayene ve tedavi planı her göz için ayrı değerlendirilir.

Glokom Önlenebilir mi?

Glokomu kesin olarak önleyen bir yöntem bulunmaz. Ancak düzenli ve kapsamlı göz muayeneleri hastalığın görme kaybı belirginleşmeden önce tespit edilmesine yardımcı olabilir.

Özellikle ailesinde glokom bulunan, göz tansiyonu yüksek ölçülen, steroid kullanan veya diğer risk faktörlerine sahip kişilerin kontrol sıklığı göz doktoru tarafından belirlenmelidir.

Göz Tansiyonu Olanlar Nelere Dikkat Etmeli?

Glokom veya oküler hipertansiyon tanısı bulunan kişiler:

• Reçete edilen damlaları düzenli kullanmalı,
• İlaçlarını doktor önerisi olmadan bırakmamalı,
• Kontrol muayenelerini aksatmamalı,
• Kullandıkları diğer ilaçları göz doktoruna bildirmeli,
• Steroid içeren ilaçları doktor kontrolü dışında uzun süre kullanmamalı,
• Ani görme değişikliği veya şiddetli ağrıda gecikmeden değerlendirilmelidir.

Dengeli beslenme, düzenli hareket, sigaradan uzak durma ve genel sağlık sorunlarının kontrolü göz sağlığını destekleyebilir; ancak bu uygulamalar glokom tedavisinin yerine geçmez.

Göz Tansiyonu ile Normal Tansiyon Aynı mı?

Hayır. Göz tansiyonu, göz küresinin içindeki basıncı; normal tansiyon olarak bilinen kan basıncı ise kanın damar duvarına uyguladığı basıncı ifade eder.

İki değer aynı ölçüm değildir ve biri doğrudan diğerinin yerine kullanılamaz. Bununla birlikte dolaşım sistemiyle ilgili bazı durumlar görme sinirinin kanlanmasını etkileyebileceği için genel sağlık durumu glokom değerlendirmesinde dikkate alınabilir.

Bu içerik göz hastalıkları alanında çalışan bir hekim tarafından tıbbi doğruluk açısından değerlendirilmiştir.

Medikal değerlendiren:
Op. Dr. Özer Kavalcıoğlu
Göz Hastalıkları Uzmanı

Son tıbbi güncelleme:
4 Ağustos 2026

Kaynaklar

• National Eye Institute — Glaucoma
• National Eye Institute — Glaucoma and Eye Pressure
• National Eye Institute — Glaucoma Medicines
• National Eye Institute — Laser Treatment for Glaucoma
• NICE — Glaucoma: Diagnosis and Management
• American Academy of Ophthalmology EyeWiki — IOP and Tonometry